Güneş ve Ay tutulması nasıl oluşur?
Kısa cevap
Güneş tutulması, Ay'ın Dünya ile Güneş arasına girip Güneş'i kısmen ya da tamamen örtmesidir. Ay tutulması ise Ay'ın Dünya'nın gölgesine girmesidir.
Yapılacaklar
- Güneş tutulmasıYeni Ay'da, Ay Güneş'i örter.
- Ay tutulmasıDolunayda, Ay Dünya'nın gölgesine girer.
- Yörünge eğikliğiTutulmaların her ay olmamasının nedenidir.
- GüvenlikGüneş tutulmasında mutlaka uygun gözlük kullanın.
Tutulmalar, Güneş, Dünya ve Ay'ın uzayda neredeyse tek bir doğru üzerinde hizalanmasıyla oluşur. Gökcisimlerinden biri diğerinin üzerine gölge düşürür ya da önünden geçerek ışığı keser.
Güneş tutulması
Yeni Ay evresinde Ay, Dünya ile Güneş arasına girer. Ay'ın gölgesi Dünya yüzeyinde küçük bir bölgeye düşer ve oradaki gözlemciler için Güneş'in ışığı kısmen veya tamamen engellenir.
- Tam tutulma: Ay, Güneş'i tamamen örter; yalnızca dar bir şeritteki gözlemciler görür.
- Kısmi tutulma: Güneş'in yalnızca bir bölümü örtülür.
- Halkalı tutulma: Ay Dünya'dan uzakta olduğu için küçük görünür ve Güneş'in çevresinde parlak bir halka kalır.
Ay tutulması
Dolunay evresinde Dünya, Güneş ile Ay arasına girer ve Ay, Dünya'nın gölgesinden geçer. Ay tutulması, Ay'ın gökyüzünde görüldüğü her yerden izlenebilir. Tam tutulmada Ay genellikle kırmızımsı bir renk alır; çünkü Dünya atmosferinden kırılan kızıl ışık Ay'a ulaşır.
Neden her ay tutulma olmaz?
Ay'ın yörüngesi, Dünya'nın Güneş çevresindeki yörünge düzlemine yaklaşık beş derece eğiktir. Bu yüzden çoğu yeni Ay ve dolunayda Ay, gölge hattının biraz üstünden ya da altından geçer. Tutulma ancak bu iki düzlemin kesiştiği noktalara yakın bir zamanda yeni Ay veya dolunay gerçekleşirse olur.
- HizalanmaGüneş, Dünya ve Ay aynı doğrultuya gelir.
- Gölge oluşurIşık kesilir ve gölge, koni biçiminde uzanır.
- Gölge geçerAy ve Dünya hareket ettikçe gölge ilerler, tutulma sona erer.
Sık sorulan sorular
Tutulma ne kadar sürer?
Güneş tutulmasının belirli bir yerdeki tam evresi genelde kısa, dakikalar düzeyindedir. Ay tutulması ise saatler sürebilir.
Ay tutulmasını çıplak gözle izlemek güvenli mi?
Evet, Ay tutulması çıplak gözle güvenle izlenebilir.
Tutulmaların zamanı önceden bilinebilir mi?
Evet, gök cisimlerinin hareketleri çok hassas hesaplandığı için tutulmalar yıllar öncesinden tahmin edilir. Güncel tarihler için gözlemevi veya uzay ajanslarına bakın.
Sorun mu var, eksik mi gördün?
Sorunu ya da maddede gördüğün hatayı yaz; editörlerimiz inceler. Yanıtlar yayınlanmaz.