Kuzey ışıkları (aurora) nasıl oluşur, nereden görülür?
Kısa cevap
Kuzey ışıkları, Güneş'ten gelen yüklü parçacıkların Dünya'nın manyetik alanı boyunca kutuplara inip yüksek atmosferdeki gazlarla çarpışmasıyla oluşan ışımadır. En iyi yüksek enlemlerde, karanlık ve açık gecelerde görülür.
Kuzey ışıkları, bilimsel adıyla aurora borealis, gökyüzünde yeşil, bazen kırmızı ve mor tonlarda görülen dalgalı ışık perdeleridir. Güney yarım kürede aynı olaya güney ışıkları (aurora australis) denir.
Nasıl oluşur?
- Güneş rüzgârıGüneş, sürekli olarak elektron ve proton gibi yüklü parçacıklar yayar. Güneş patlamaları ve kütle atımları bu akışı güçlendirebilir.
- Manyetik alanla etkileşimParçacıklar Dünya'nın manyetik alanıyla karşılaşır. Alan, onları büyük ölçüde saptırır ve bir kısmını manyetik alan çizgileri boyunca kutup bölgelerine yönlendirir.
- Atmosferle çarpışmaYaklaşık yüzlerce kilometre yükseklikte parçacıklar oksijen ve azot atomlarına çarpar ve onları uyarır.
- Işık yayılımıUyarılmış atomlar eski haline dönerken ışık yayar. Gördüğümüz aurora budur.
Renkler neden farklı?
- Yeşil: Daha alçak irtifalardaki oksijen; en yaygın renktir.
- Kırmızı: Çok yüksek irtifadaki oksijen.
- Mavi ve mor: Azot molekülleri.
Nereden görülür?
Aurora, manyetik kutupların çevresindeki oval bölgelerde görülür. Alaska, Kanada'nın kuzeyi, İzlanda, Norveç, İsveç, Finlandiya ve Rusya'nın kuzeyi bilinen izleme noktalarıdır. Güneş etkinliği ve jeomanyetik fırtınalar güçlü olduğunda aurora daha düşük enlemlere kadar inebilir.
İzleme için en iyi koşullar
- Karanlık gece: Genellikle sonbahar ile ilkbahar arasındaki uzun geceler uygundur; kutup yazında gece yeterince kararmaz.
- Açık hava: Bulutsuz gökyüzü gerekir.
- Işık kirliliğinden uzaklık: Şehir ışıklarından uzak bir yer seçin.
- Ay evresi: Yeni aya yakın dönemler soluk auroraları görmeyi kolaylaştırır.
- Uzay havası tahmini: NOAA Uzay Havası Tahmin Merkezi (SWPC) gibi doğrulanabilir kaynaklardan jeomanyetik etkinlik (Kp indeksi) tahminlerini takip edin.
Sık sorulan sorular
Aurora her gece olur mu?
Kutup bölgelerinde çoğu gece bir miktar etkinlik vardır; ancak görünürlük hava ve karanlığa bağlıdır.
Aurora ses çıkarır mı?
Bu konuda bilimsel tartışma ve sınırlı gözlemler vardır; yaygın ve kesin bir ses olduğu söylenemez.
Güneş etkinliği neden önemli?
Güneş etkinliği arttığında Dünya'ya ulaşan parçacık sayısı artar ve aurora daha parlak ve daha geniş bir alanda görülebilir.
Aurora zararlı mı?
İzleyen için zararsızdır. Güçlü jeomanyetik fırtınalar ise uydu, radyo iletişimi ve elektrik şebekelerini etkileyebilir.
Kaynak: TÜBİTAK
Bilim bölümünden son haberler
- Çinli bilim insanları saç çıkaran biyoelektronik tarak geliştirdi: Farelerde yüzde 97,85 başarıBilim · 18 Kasım
- Sağlık Bakanlığı: 10 ayda 703 bin 506 bebeğe yenidoğan taraması yapıldıBilim · 17 Kasım
- GTA 6 hayranları oyuna erken girmek için "Yeni Zelanda hilesine" yöneldiBilim · 17 Kasım
- Akkuyu NGS'de ilk reaktör için sayım başladı: Türk mühendisler anlattıBilim · 17 Kasım
Sorun mu var, eksik mi gördün?
Sorunu ya da maddede gördüğün hatayı yaz; editörlerimiz inceler. Yanıtlar yayınlanmaz.

