NATO nedir, hangi ülkeler üye, Türkiye ne zaman katıldı?
Kısa cevap
NATO, 4 Nisan 1949 tarihli Kuzey Atlantik Antlaşması'yla kurulan hükümetler arası bir ittifaktır. Türkiye, 18 Şubat 1952'de Yunanistan'la birlikte üye oldu. Güncel üye listesi için NATO ve Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına bakın.
NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü), Avrupa ile Kuzey Amerika ülkelerini bir araya getiren siyasi ve askerî bir ittifaktır. Merkezi Brüksel'dedir. Temel amacı, üyelerinin özgürlüğünü ve güvenliğini siyasi ve askerî yollarla korumaktır.
Kuruluşu ve dayanağı
İttifak, 4 Nisan 1949'da Washington'da imzalanan Kuzey Atlantik Antlaşması'na dayanır. Soğuk Savaş'ın başlangıç yıllarında kurulmuştur. On iki kurucu üye şunlardır: ABD, Kanada, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Danimarka, Norveç, İzlanda ve Portekiz.
Temel ilkeler
- Madde 5 – Toplu savunma: Bir üyeye yönelik silahlı saldırı, tüm üyelere yönelik saldırı sayılır. Her üye, hangi yardımı yapacağına kendi kararıyla karar verir.
- Madde 4 – Danışma: Bir üye toprak bütünlüğünün, siyasi bağımsızlığının veya güvenliğinin tehdit altında olduğunu düşünürse müttefiklerle istişare isteyebilir.
- Madde 10 – Açık kapı: Antlaşmanın ilkelerini benimseyen ve Kuzey Atlantik bölgesinin güvenliğine katkı verebilecek Avrupa devletleri, tüm üyelerin oybirliğiyle davet edilebilir.
Genişleme süreci
Kurucu üyelerden sonra ittifaka katılanlar kabaca şu dalgalarla sıralanabilir:
- 1952: Türkiye ve Yunanistan
- 1955: Batı Almanya (1990'daki birleşmeyle Almanya)
- 1982: İspanya
- 1999: Çekya, Macaristan, Polonya
- 2004: Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya, Slovenya
- 2009: Arnavutluk, Hırvatistan
- 2017: Karadağ; 2020: Kuzey Makedonya
- 2023: Finlandiya; 2024: İsveç
Türkiye'nin üyeliği
- BaşvuruTürkiye, 1940'ların sonundan itibaren ittifaka katılma isteğini dile getirdi.
- Katılım protokolü1951'de Londra'da Yunanistan ve Türkiye'nin katılımına ilişkin protokol imzalandı.
- OnayTürkiye Büyük Millet Meclisi, 1952 başında katılımı onayladı.
- ÜyelikTürkiye, 18 Şubat 1952'de resmen üye oldu.
Türkiye, o tarihten bugüne ittifakın Karadeniz, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'ya komşu üyesi olarak yer almaktadır.
Sık sorulan sorular
NATO bir Birleşmiş Milletler organı mıdır?
Hayır. NATO bağımsız, hükümetler arası bir ittifaktır; ancak Birleşmiş Milletler Şartı'nın meşru müdafaa hakkına dayanır.
Türkiye hangi yıl üye oldu?
18 Şubat 1952'de, Yunanistan'la birlikte.
Bir ülke NATO'ya nasıl katılır?
Davet, tüm üyelerin oybirliğiyle verilir; ardından katılım protokolü her üyenin kendi iç hukuk süreçlerinde onaylanır ve aday antlaşmaya taraf olur.
Madde 5 otomatik savaş anlamına gelir mi?
Hayır. Her üye, gerekli gördüğü eylemi kendi takdiriyle belirler; bu eylem askerî olmak zorunda değildir.
Kaynak: Dışişleri Bakanlığı
Bu konudaki son haberler
- NATO, askeri uyduların fırlatılması için çok uluslu STARLIFT girişimini başlattıDünya · 17 Kasım
- Araştırma: Katılımcıların yüzde 71'i AB'nin ortak ordusunu destekliyorDünya · 14 Kasım
- Prof. Tim Wilson: Yollara insansız araç indirmek reklam değil, pist imhasına çözüm denemesiDünya · 14 Kasım
- NATO Genel Sekreteri Rutte: Türkiye her açıdan kilit müttefikDünya · 13 Kasım
Dünya bölümünden son haberler
- Çin'de düğün çekiminde ürken at, üzerindeki gelinle birlikte stüdyodan kaçtıDünya · 17 Kasım
- İsrail, 3,5 milyon Filistinlinin fotoğrafını yüz tanıma için Amazon'un bulut sistemine yüklediDünya · 17 Kasım
- The Economist 2027 kapağını yayımladı: Gelecek yıl izlenecek 10 başlıkDünya · 17 Kasım
- İran: Hürmüz Boğazı'nda mayına çarpan iki petrol tankerinden biri battıDünya · 17 Kasım
Sorun mu var, eksik mi gördün?
Sorunu ya da maddede gördüğün hatayı yaz; editörlerimiz inceler. Yanıtlar yayınlanmaz.

