TBMM nasıl çalışır, komisyonlar ve Genel Kurul ne yapar?
Kısa cevap
TBMM, yasama yetkisini millet adına kullanan tek meclistir. Kanun teklifleri önce ilgili komisyonda incelenir, sonra Genel Kurul'da görüşülüp oylanır; kabul edilen kanunu Cumhurbaşkanı yayımlar.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Anayasa'ya göre yasama yetkisini Türk milleti adına kullanan organdır. Bu yetki devredilemez. Meclis, seçimle göreve gelen milletvekillerinden oluşur ve çalışmalarını Anayasa ile TBMM İçtüzüğü'ne göre yürütür.
TBMM'nin temel görevleri
- Kanun yapmak: Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak.
- Denetim: Soru önergesi, genel görüşme, Meclis araştırması, Meclis soruşturması gibi yollarla yürütmeyi denetlemek.
- Bütçe: Merkezî yönetim bütçesini ve kesin hesabı görüşüp karara bağlamak.
- Uluslararası anlaşmalar: Bazı anlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak; savaş ilanı gibi konularda karar vermek; af ilanı kararı almak.
Komisyonlar ne yapar?
Komisyonlar, Genel Kurul'a gelmeden önce metinleri ayrıntılı inceleyen daha küçük çalışma organlarıdır. Üyeleri, siyasi parti gruplarının Meclis'teki sandalye oranına göre dağıtılır. Plan ve Bütçe, Anayasa, Adalet, İçişleri gibi ihtisas komisyonları kendi alanlarındaki teklifleri görüşür; ayrıca Meclis araştırma komisyonları ve AB Uyum, İnsan Haklarını İnceleme gibi özel komisyonlar da vardır.
Komisyon teklifi aynen, değiştirerek ya da reddederek rapora bağlar. Bu rapor Genel Kurul'a sunulur.
Genel Kurul ne yapar?
Genel Kurul, tüm milletvekillerinin toplandığı karar organıdır. Komisyon raporunu önce bütünü üzerinde, sonra madde madde görüşür; önergeler verilebilir. Maddeler ve teklifin tümü oylanır. Toplantı ve karar yeter sayıları Anayasa ve İçtüzük'te belirlenmiştir. Görüşmeleri Meclis Başkanı veya başkanvekilleri yönetir.
Bir kanun nasıl çıkar?
- TeklifMilletvekili kanun teklifi verir. Cumhurbaşkanı kanun teklifi veremez; bu yetki milletvekillerindedir.
- KomisyonTeklif Meclis Başkanlığınca ilgili komisyona gönderilir; komisyon inceler ve rapor hazırlar.
- Genel KurulRapor Genel Kurul gündemine alınır, görüşülür ve oylanır.
- CumhurbaşkanıKabul edilen kanun Cumhurbaşkanına gönderilir. Cumhurbaşkanı onaylayıp Resmî Gazete'de yayımlatır ya da yeniden görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderebilir.
- YürürlükKanun Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer; yürürlük tarihi metinde ayrıca belirtilebilir.
Sık sorulan sorular
Komisyon toplantılarına katılabilir miyim?
Komisyon çalışmalarının açıklığı İçtüzük kurallarına bağlıdır. Güncel usul için TBMM'nin resmî duyurularını kontrol edin.
Komisyon teklifi reddederse ne olur?
Komisyon raporu Genel Kurul'a sunulur; teklifin akıbetini İçtüzük hükümleri belirler.
Meclis araştırması ile soruşturması aynı mı?
Hayır. Araştırma belirli bir konuda bilgi toplamak içindir; soruşturma ise Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında Anayasa'da öngörülen ayrı bir süreçtir.
Vatandaş TBMM'ye başvurabilir mi?
Evet. Dilekçe hakkı kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyonu'na başvuru yapılabilir.
Kaynak: Türkiye Büyük Millet Meclisi
Bu konudaki son haberler
Gündem bölümünden son haberler
- Fon soruşturmasında tutuklu Fatma Betül Sayan Kaya baygınlık geçirdi, hastaneye götürüldüGündem · 18 Kasım
- Geçen yıl 101.212 kişi bedelli askerlik yaptı, 26.205.696.360 TL gelir elde edildiGündem · 18 Kasım
- CHP kurultay davasında İmamoğlu'na 2 yıl 1 ay hapis ve siyasi yasakGündem · 18 Kasım
- Hayati Yazıcı'nın oğlu Mustafa Yazıcı fon soruşturmasında ifade verdiGündem · 18 Kasım
Sorun mu var, eksik mi gördün?
Sorunu ya da maddede gördüğün hatayı yaz; editörlerimiz inceler. Yanıtlar yayınlanmaz.

