NASA Ay üssü programı için sekiz şirketi seçti
NASA, Ay'ın güney kutbunda kalıcı üs kurma çalışmalarının yeni aşamasında CLPS 2 için sekiz şirket seçti. Nükleer enerjili PROMISE gezgini ve yeni taşımacılık görevleri de duyuruldu.
· 3 dk okuma

NASA, Ay'ın güney kutbunda kalıcı bir üs kurulmasına yönelik çalışmalarında yeni sözleşmeleri ve görev planlarını açıkladı. Aralarında SpaceX, Blue Origin ve Lockheed Martin'in de bulunduğu sekiz şirket, toplam üst limiti 10 milyar dolar olan yeni Ay taşımacılığı programına seçildi.
Duyuru, 7 Kasım 2026'da Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde düzenlenen MAX POWER havacılık ve uzay etkinliğinde, Ay Üssü (Moon Base) programının yeni aşaması kapsamında yapıldı. Açıklanan çalışmalar, bilimsel ekipman ve altyapı malzemelerinin Ay'ın güney kutbuna taşınmasından nükleer enerjiyle çalışan keşif araçlarına kadar uzanıyor. Yeni iletişim uydularının gönderilmesi ve Ay yüzeyinde enerji altyapısının kurulması için de kararlar alındı.
CLPS 2 ve sözleşme kapsamı
Programın en büyük bölümlerinden biri, Ticari Ay Yük Hizmetleri (CLPS) girişiminin ikinci aşaması oldu. CLPS 2 için Blue Origin, Firefly Aerospace, Intuitive Machines, ispace US, Lockheed Martin Space, Northrop Grumman Space Systems, SpaceX ve Voyager Technologies seçildi. Şirketler, NASA'nın ileride düzenleyeceği Ay yüzeyine yük taşıma görevleri için rekabet edecek.
Sözleşme çerçevesi 10 yıllık bir dönemi kapsıyor. 10 milyar dolarlık tutar üst limit olup sekiz şirkete doğrudan dağıtılmış bir ödeme değil; NASA ihtiyaç duyduğu görevler için seçilen şirketlerden hizmet satın alabilecek. Şirketler, bilimsel cihazları, teknolojik ekipmanları ve üs altyapısını Ay yüzeyine indirecek araçların geliştirilmesi, üretilmesi ve işletilmesinden sorumlu olacak.
NASA ayrıca mevcut CLPS 1.0 programının sözleşme üst limitini 2,6 milyar dolardan 4,2 milyar dolara çıkardı. İlk aşamadaki Ay Üssü görevlerini kapsayan sözleşmeler Kasım 2028'e kadar yürürlükte kalacak; verilen görevlerin tamamlanması için Kasım 2033'e kadar uzanan beş yıllık ek süre var.
Nükleer enerjili gezgin PROMISE
Yeni programın bir diğer önemli parçası, nükleer enerjiyle çalışan PROMISE (Polar Rover for Observation, Mapping, and In-Situ Exploration) adlı Ay gezgini. Altı tekerlekli araç, güney kutbundaki yüzey ve yer altı koşullarını inceleyecek; gelecekteki insanlı görevler için iniş bölgelerinin belirlenmesinde ve bölgedeki doğal kaynakların araştırılmasında kullanılacak.
PROMISE'in geliştirilmesinden NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı (JPL) sorumlu olacak. Araç, Mars'taki Curiosity ve Perseverance gezginlerinden kalan uçuşa uygun yedek parçalarla mühendislik test modellerindeki bileşenlerin birleştirilmesiyle üretilecek. Mevcut donanım ve yazılım altyapısının kullanılması geliştirme ve test sürecini kısaltacak. Nükleer enerji sistemi sayesinde gezgin, uzun Ay gecelerinde ve Güneş ışığının ulaşmadığı kalıcı gölge bölgelerde çalışabilecek. Güney kutbundaki bazı kraterlerin sürekli gölgede kalan kısımlarında su buzu olabileceği düşünülüyor.
Gezgin, Ay toprağının yaklaşık bir metre altına ulaşabilen bir matkap, yüzey maddelerinin kimyasal bileşimini analiz eden spektrometreler, sıcaklık ve radyasyon sensörleri ile görünür ışık kameraları taşıyacak. Radyasyona dayanıklı yeni nesil High Performance Spaceflight Computing bilgi işlem sistemi ile gelişmiş otonom hareket algoritmaları ve sensörleri de görev sırasında test edilecek.
NASA, PROMISE'in fırlatılmasını 2028'in sonlarına planlıyor; yüzeydeki görev 18 ay sürecek. Aracın güney kutbuna indirilmesi için Blue Origin ile 94 milyon dolarlık temel sözleşme imzalandı; şirketin performansına bağlı olarak 140 milyon dolarlık ek seçenek de eklenebilecek. Blue Origin, gezgini Mark 1 iniş aracıyla taşıyacak. Yeni sözleşme, şirkete Mayıs 2026'da verilen iki Ay yüzey aracı taşıma görevini de genişletiyor.
VADR kapsamında yeni görev emirleri
NASA, Ay'a gönderilecek ekipmanın taşınması için altı yeni görev emri daha verdi. Venture-Class Acquisition of Dedicated and Rideshare (VADR) programı kapsamında Arrow Science and Technology, Blue Origin ve Impulse Space ile yapılan anlaşmaların toplam değeri yaklaşık 1,3 milyar dolar. Bu görevler, 10 yıllık ve toplam üst limiti 5 milyar dolar olan VADR sözleşme programının parçası.
Yeni taşımacılık görevlerinde Dünya ile Ay arasındaki yörüngelerde çalışabilen Orbital Transfer Vehicle (OTV) adlı uzay araçları kullanılacak. Bu araçlar yükleri uzayda farklı yörüngelere taşıyacak; Ay iniş araçları ise ekipmanı yüzeye ulaştıracak.
Bora Haber konuyla ilgili daha önce NASA, 2028 sonuna kadar Ay'a gönderilecek Promise ay aracını tanıttı ve NASA Artemis programını hızlandırıyor: Ay'da üs kurma hazırlığı haberlerini yayımlamıştı.
Teknoloji rehberleri
- İki adımlı doğrulama nedir, nasıl açılır?İki adımlı doğrulama, hesaba girerken şifrenin yanında ikinci bir kanıt (kod, bildirim, anahtar) isteyen güvenlik katmanıdır. Hesabın güvenlik ayarlarından açılır ve şifre çalınsa bile girişi zorlaştırır.
- e-Devlet şifresi nasıl alınır ve yenilenir?e-Devlet şifresi PTT şubesinden kimlik belgesiyle şahsen alınır. Şifrenizi unuttuysanız e-Devlet Kapısı'ndaki “Şifremi Unuttum” seçeneğiyle ya da PTT'den yeniden şifre alarak yenileyebilirsiniz.
- e-Okul'dan not ve devamsızlık nasıl görüntülenir?e-Okul Veli Bilgilendirme Sistemi'ne e-Devlet ile veya veli şifresiyle giriş yapıp öğrenciyi seçerek not, devamsızlık ve ders bilgilerini görüntüleyebilirsiniz. Öğrenciler de kendi hesaplarıyla bakabilir.





Yorumlar
Yorum yazmak için giriş yap.