İçeriğe geç
Bora Haber
Piyasalar
  • Dolar50,44artış %0,05
  • Euro55,34düşüş %0,18
  • Sterlin66,55düşüş %0,11
  • BIST 10011.477düşüş %3,08
  • Gram altın6.041düşüş %3,55
  • Ons altın$3.725düşüş %3,6
  • Bitcoin$62.686düşüş %1,61
SON DAKİKA

Kuiper Kuşağı'ndan gelen toz taneciklerinde antik ağır su izleri bulundu

NASA'nın stratosferden topladığı 12 toz taneciği, Neptün'ün ötesindeki Kuiper Kuşağı kökenli olabilir. Taneciklerdeki oksijen izotopları, dış Güneş Sistemi'nde ağır suyla zengin bir rezervin varlığına işaret ediyor.

Nehir Gökçe

· 3 dk okuma

Siyah uzayda, ince halkaları hafifçe görünen mavi bir gezegen; sağ alt bölgede beyaz, ince bulut şeritleri var.
Güneş Sistemi'nin dış bölgesindeki buz devlerinden Neptün (temsili görsel). Temsili görsel · Fotoğraf: Zelch Csaba / Pexels

NASA Johnson Uzay Merkezi'nden gezegen bilimci Lindsay Keller liderliğindeki ekip, Kuiper Kuşağı'ndan Dünya'ya ulaştığı düşünülen küçük toz taneciklerinde çok eski bir suyun izlerini tespit etti. Araştırmacılar, bu suyun en azından bir kısmının Dünya'daki sudan tamamen farklı bir türde olduğuna dair kanıt buldu.

Bulgu, Güneş Sistemi'nin kıyısındaki su rezervinin, Güneş'e daha yakın bölgelerde yaşanan değişimlerden etkilenmeden bozulmadan kaldığını gösteriyor. Araştırmaya göre bu durum bir kanıt oluşturuyor:

gaz devi gezegenlerin yörüngelerinin ötesinde, iç Güneş Sistemi maddelerinden büyük ölçüde yalıtılmış büyük bir ağır su rezervinin varlığına dair ikna edici bir kanıt

Lindsay Keller ve ekibi

Ulaşılması zor bir bölgeden gelen örnekler

Kuiper Kuşağı, Neptün'ün yörüngesinin ötesinde, Güneş'ten yaklaşık 30 astronomik birim uzaklıkta yer alıyor; yani Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin 30 katı kadar uzakta. Bölgeye çok az insan yapımı uzay aracı ulaşabildi. Oraya sonda indirmek ya da Dünya'ya örnek getirmek şimdilik ihtimal dışı görülüyor. Oysa buradaki buz ve kaya parçalarının, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce Güneş'i çevreleyen toz ve gaz bulutundan birleşmesinden bu yana erken Güneş Sistemi'nin en az değişen kalıntıları arasında olduğu düşünülüyor.

Bilim insanlarına yardımcı olan şey, Güneş Sistemi'nin kozmik tozla dolu olması ve bu tozun bir kısmının Dünya'ya kadar uzun bir yol katetmesi. Keller ve meslektaşları, NASA'nın yüksek irtifa uçaklarının stratosferden topladığı malzemeler arasında, her biri 10 ila 30 mikrometre çapında 12 toz taneciği buldu.

Kökenin izi: radyasyon ve karbon

Gezegenler arası uzayda Güneş'ten gelen enerjik parçacıklar, tozun kristal yapısındaki atomları kaydırarak iz bırakıyor. Bir mineral ne kadar çok iz biriktirmişse uzayda o kadar uzun süre sürüklenmiş demek. Işığın yarattığı hafif sürüklenme kuvveti (Poynting-Robertson etkisi) de tozları kademeli olarak sarmal bir yörüngeyle Güneş'e yaklaştırıyor. İncelenen taneciklerdeki iz yoğunluğu, asteroit kuşağından veya Jüpiter ailesi kuyruklu yıldızlarından gelen tozlardan beklenenin yaklaşık 100 katı çıktı; bu da tanecikler için Kuiper Kuşağı gibi uzak bir kökenle uyumlu.

Taneciklerin karbon bakımından da olağanüstü zengin olduğu, belirli karbonlu göktaşlarının yaklaşık dört katı karbon içerdiği görüldü. Bu, onların Güneş'ten uzakta, farklı koşullarda oluştuğunu düşündürüyor.

Kil mineralleri ve oksijen izotopları

Taneciklerin birçoğunda saponit ve serpantin gibi killer ile suyun diğer minerallerle tepkimesiyle oluşan hidratlı mineraller bulundu. Bu durum, tozların koptuğu ana cisimlerin içinde bir dönem sıvı su bulunmuş olması gerektiği anlamına geliyor. Kuiper Kuşağı bugün donmuş olsa da radyoaktif bozunma veya çarpışmaların ürettiği ısı, bazı buzlu cisimlerin iç kısmını suyu eritecek kadar ısıtmış olabilir.

Bu su çoktan yok oldu, ancak mineraller bir zamanlar su moleküllerinin parçası olan oksijenin bir kısmını tuttu. Oksijen-16, oksijen-17 ve oksijen-18 izotoplarının oranları bir maddenin nerede ve nasıl oluştuğuna göre değişiyor. Ölçümlerde ağır izotopların alışılmadık biçimde yoğun olduğu görüldü. Araştırmacılar hidratlı minerallerin oluşumundaki tepkimeleri yeniden modelleyerek, bu mineralleri oluşturan suyun ağır oksijen izotoplarınca olağanüstü zengin olduğunu ve milyarlarca yıl önce dış Güneş Sistemi'nde var olan antik bir rezervin izini taşıdığını ortaya koydu.

Bora Haber konuyla ilgili daha önce Voyager 1, 49 yıllık yolculuğunda enerjisi azalırken yeni bir rekora yaklaşıyor ve NASA, 2028 sonuna kadar Ay'a gönderilecek Promise ay aracını tanıttı haberlerini yayımlamıştı.

Bilim rehberleri

Test çöz, ankete katıl

Videolu haberler

Yorumlar

Yorum yazmak için giriş yap.

Bu konuda daha fazlası

Tümünü gör