Sardunya yapraklı biyosensör, PKU hastalığını tek aşamada teşhis etmeyi hedefliyor
Türk araştırmacılar, sardunya yapraklarından elde edilen gümüş nanopartiküllerle fenilketonüri (PKU) teşhisi için biyosensör geliştirdi. Sensör, kan benzeri çözeltide yüzde 95 doğruluk sağladı.
· 2 dk okuma

Bir araştırma ekibi, fenilketonüri (PKU) hastalığının daha hızlı ve kolay teşhis edilebilmesi için sardunya bitkisinin yapraklarından yararlanan bir biyosensör geliştirdi. Sensör, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) katılımcılara tanıtıldı.
PKU hastalarının vücudu fenilalanin amino asidini metabolize edemiyor. Geliştirilen sensör, bu amino asidin kandaki miktarını ölçebiliyor. Ekip, cihazı insan kanıyla aynı kimyasal yapıdaki bir çözeltide denedi ve yüzde 95 doğruluk oranına ulaştı. Klinik test aşamasına yakın zamanda geçilmesi planlanıyor.
Projenin süreci
Ekip, teşhisi hızlandırmaya yönelik çalışmalara başladıktan sonra projesini Şubat 2025'te Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına (TÜSEB) sundu. Proje, Nisan 2025'te TÜSEB desteği almaya hak kazandı ve çalışmalar bu tarihten sonra hız kazandı.
Proje yürütücüsü Doç. Dr. Merve Keskin, Türkiye'de her yıl 250-300 bebeğin PKU ile doğduğunu söyledi. Keskin, akraba evliliklerinin hastalığın ortaya çıkmasındaki önemli risk etkenlerinden biri olduğuna dikkat çekti.
PKU'nun teşhisinde normalde yenidoğanlardan alınan topuk kanı kullanılarak 2 aşamalı, 1 ay süren bir test uygulanıyor. Bu 2 aşamalı test, hem zaman kaybına hem de ekonomik yüke sebep oluyor. Biz de bu süreci tek basamağa indirerek doğru sonuç veren bir yöntem ortaya çıkarmak istedik.
Doç. Dr. Merve Keskin
Yeşil sentez yöntemi
Sensörde gümüş nanopartiküller kullanılıyor. Bu parçacıklar genellikle kimyasal tekniklerle üretiliyor. Ekip ise nanopartikülleri sardunya yapraklarıyla elde etti.
Ancak bu kimyasallar, çevre için son derece zararlı. Biz de sardunya yaprakları kullanarak, 'yeşil sentez' adını verdiğimiz teknikle hem atık yönetimini gerçekleştirdik hem de çevre dostu bir sensör elde ettik.
Doç. Dr. Merve Keskin
COP31'de ilgi gördü
Keskin, çalışmayı COP31'de tanıtmaktan gurur duyduğunu belirtti. Konferansta yerli ve yabancı ziyaretçilere tanıtım kartları ve broşürler verildi, çalışmanın ayrıntıları anlatıldı. Keskin'e göre ziyaretçiler sonuçları ilginç buldu; bitkisel ürünlerin sensör gibi bir teknolojide kullanılması özellikle ilgiyle karşılandı.
Bora Haber konuyla ilgili daha önce COP31 Başkanı Kurum: 2035'e kadar enerjide yüzde 35 elektrifikasyon hedefleniyor ve Kral 3. Charles'tan COP31 için Türkiye'ye teşekkür ve destek mektubu haberlerini yayımlamıştı.
Bu konuda rehber
- Genel sağlık sigortası (GSS) nedir, kimler prim öder?GSS, Türkiye'de ikamet edenleri sağlık hizmetlerinin maliyetine karşı güvence altına alan zorunlu sigortadır. Primi çoğunlukla kişinin kendisi öder; bazı gruplar için devlet karşılar.
- İklim değişikliği nedir, nedenleri ve etkileri nelerdir?İklim değişikliği, Dünya'nın uzun vadeli sıcaklık ve yağış düzenlerindeki kalıcı kaymadır. Günümüzde ana nedeni, fosil yakıtlardan kaynaklanan sera gazı salımlarıdır; etkileri sıcak hava dalgaları, kuraklık ve deniz seviyesi yükselmesidir.
Bilim rehberleri
- Karbonmonoksit zehirlenmesi: belirtileri ve korunma yollarıKarbonmonoksit (CO) renksiz, kokusuz bir gazdır; soba, şofben ve kombi gibi cihazların yetersiz yanmasıyla oluşur. Belirti fark edilirse hemen açık havaya çıkın, 112'yi arayın.
- Sel ve su baskınında ne yapılmalı? Öncesi, sırası ve sonrası için önerilerSel öncesinde acil durum çantası ve tahliye planı hazırlayın; sırasında yüksek ve güvenli yere çıkın, akan suya girmeyin; sonrasında elektrik ve gıda güvenliğini kontrol edin. Resmî uyarılar için AFAD ve Meteoroloji'yi izleyin.
- Kış gündönümü nedir, yılın en uzun gecesi ne zaman?Kış gündönümü, Kuzey Yarımküre'de Güneş'in gökyüzündeki en güney konumuna ulaştığı andır. Genellikle 21 Aralık'ta (bazı yıllarda 22 Aralık) olur; yılın en kısa günü ve en uzun gecesi bu tarihe denk gelir.





Yorumlar
Yorum yazmak için giriş yap.