İçeriğe geç
Bora Haber
Piyasalar
  • Dolar50,44artış %0,05
  • Euro55,34düşüş %0,18
  • Sterlin66,55düşüş %0,11
  • BIST 10011.477düşüş %3,08
  • Gram altın6.041düşüş %3,55
  • Ons altın$3.725düşüş %3,6
  • Bitcoin$62.686düşüş %1,61
SON DAKİKA

Soğuk cüzdan nedir, kripto paralar nasıl güvende tutulur?

Soğuk cüzdan, kripto varlıklara erişim sağlayan özel anahtarı internetten ayrı saklıyor. Binance'e yönelik saldırının ardından konu yeniden gündemde.

Nehir Gökçe

· 3 dk okuma

Telefon ekranında Bitcoin fiyat grafiği, yanında altın ve gümüş renkli iki kripto para madeni, bir dizüstü klavyesi.
Kripto paraların fiyat takibinde kullanılan bir telefon uygulaması ve dijital para birimleri (temsili görsel). Temsili görsel · Fotoğraf: Leeloo The First / Pexels

Soğuk cüzdan, kripto paralara erişimi sağlayan özel anahtarın internete bağlı olmayan bir ortamda saklandığı cüzdan türüdür. Anahtar çevrim dışı kaldığı için uzaktan ele geçirilmesi çok daha güç; bu nedenle uzun süre elde tutulacak varlıklar için en güvenli yöntem sayılıyor. Konu, 29 Ekim gecesi Binance'in sıcak cüzdanlarından milyarlarca dolarlık kripto paranın çekilmesinin ardından yeniden öne çıktı. Binance, olayın yaklaşık 6,3 milyar dolarlık varlığı etkilediğini ve kayıpları karşılayacağını duyurdu; para çekme işlemleri ise bir süre durduruldu.

Cüzdan ne işe yarıyor?

Kripto paralar cüzdanın içinde değil, blokzincirde kayıtlı biçimde bulunur. Cüzdanın görevi, bu varlıkları harcamaya veya göndermeye imkân tanıyan özel anahtarı (private key) muhafaza etmektir. Anahtarı elinde bulunduran kişi, ilgili adresteki varlıkları yönetir. 7518 sayılı kanunla Sermaye Piyasası Kanunu'na giren tanım da cüzdanı, kripto varlıkların veya bunlara ait özel ve açık anahtarların çevrim içi ya da çevrim dışı saklanmasını sağlayan araç olarak ifade ediyor.

Sıcak ve soğuk cüzdan farkı

Anahtarı internete bağlı bir cihazda veya serviste tutan cüzdanlara sıcak cüzdan deniyor. Telefon uygulamaları, tarayıcı eklentileri ve masaüstü programları bu gruba giriyor; borsaların günlük çekimler için ayırdığı cüzdanlar da öyle. Alım satım, transfer ya da uygulamalara bağlanma saniyeler içinde yapılabildiği için pratikler. Buna karşılık internete açık olmaları, onları saldırganların ilk hedefi haline getiriyor. Zararlı yazılımlar, sahte uygulamalar ve oltalama (phishing) sayfaları çoğunlukla bu cüzdanlara yöneliyor; App Store'da bile kullanıcıların cüzdanını boşaltan sahte uygulamalar görülmüştü.

Soğuk cüzdanda ise özel anahtar hiçbir aşamada internete çıkmaz. En yaygın biçimi, USB bellek boyutundaki donanım cüzdanlarıdır. Bu cihazlar anahtarı kendi içlerindeki güvenli çipte üretip saklar. İşlem bilgisayarda ya da telefonda hazırlanır, fakat onay ve imza adımı cihazın içinde tamamlanır; bilgisayara zararlı yazılım bulaşmış olsa bile anahtar dışarı çıkmaz. Çoğu donanım cüzdanı alıcı adresini ve tutarı kendi ekranında gösterir, işlemin cihazdaki tuşlarla onaylanmasını ister. Bu adım, ekrandaki adresin zararlı yazılımca değiştirilmesine karşı ek kontrol sağlar. Cihaza erişim ayrıca PIN koduyla korunur.

Donanım cihazları soğuk cüzdanın tek türü değil. Hiç internete bağlanmayan bir bilgisayarda oluşturulan cüzdanlar ve anahtarın kâğıda basıldığı kâğıt cüzdanlar da bu grupta. Ancak kâğıt cüzdanlar kullanım zorluğu ve hata riski yüzünden günümüzde pek önerilmiyor.

Borsa mı, kendi cüzdanınız mı?

Birçok kullanıcı iki yöntemi birlikte kullanıyor: günlük işlemler için küçük bir miktar sıcak cüzdanda ya da borsada bekletiliyor, kalan kısım soğuk cüzdanda saklanıyor. Borsalar da müşteri varlıklarının büyük bölümünü benzer biçimde soğuk cüzdanlarda tutuyor.

Borsada duran kripto paraların özel anahtarı kullanıcıda değil, borsadadır. Bu nedenle varlıklara erişim borsanın işleyişine, güvenliğine ve kararlarına bağlıdır. Binance örneğinde olduğu gibi saldırı veya teknik sorun yaşandığında borsa çekimleri durdurabilir ve bu sürede varlıklar başka yere taşınamaz. Daha önce BtcTurk ve Bybit gibi borsalarda da benzer saldırılar yaşanmıştı. Kendi cüzdanında anahtarı elinde tutan kullanıcının hesabı kimse dondurabilir ya da çekimini bekletemez; ancak sorumluluk tümüyle ona geçer. Kurtarma kelimeleri kaybedilir veya başkasına kaptırılırsa varlıkları geri getirecek bir müşteri hizmeti bulunmaz.

Arka plan ve öneriler

Türkiye'de kripto varlık platformları, 7518 sayılı kanunla Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimine girdi. Borsa kullanacaklar için ilk adım, platformun SPK'nın yayımladığı listelerde yer alıp almadığına bakmak. Bilgisayar güvenliği de önem taşıyor: Mac kullanıcılarını hedef alan kripto hırsızlığı saldırıları, sıcak cüzdanların ve tarayıcı eklentilerinin kolayca hedef olabildiğini gösterdi.

Küçük tutarlarla sık alım satım yapanlar için soğuk cüzdan, her işlemde ek adım gerektirdiğinden pratik olmayabilir. Uzun süre saklanacak ve kaybı göze alınamayacak bir tutar varsa, varlıkları kendi kontrolündeki bir soğuk cüzdana taşımak riski azaltan en bilinen yol. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, kripto paraların değerinin çok hızlı değişebileceği ve kayıp riskinin her zaman bulunduğu unutulmamalı.

Bilim rehberleri

Test çöz, ankete katıl

Videolu haberler

Yorumlar

Yorum yazmak için giriş yap.

Bu konuda daha fazlası

Tümünü gör